ئەم تۆڕە پەروەردەییە هەوڵدەدات:

  • پرۆسەی پەروەردە بە تایبەتی پرۆگرامەکانی خۆیندن بلکێت بە ژینگەی فێرخواز و وڵاتەوە.
  • بە ناساندن و دانانی هەندێك لەو پێوەرانەی کە پێوستن بۆ نووسینی پرۆگرامەکانی پەروەردە/پەڕتووك، بەو هیوایەی ببێت بە یەکێك لە ئەو سەرچاوانەی بۆ دەوڵەمەندکردنی نووسین و پەرەپێدانی پرۆگرامەکانی خۆێندن.
  • ببێت بە سەکۆیەک بۆ گۆرینەوەی بیروڕا، کۆکردنەوە و لێکۆڵینەوەی پەروەردەیی ئەکادیمی.
  • هەڵسەنگاندنی پرۆگرامەکانی خۆێندن

بژاردەی ماڵپەڕ

کاریگەری پەروەردەی عێراق لە سەر پەروەردەی کوردستان (تیوری عەره‌ب ناشۆنالیزم و پەروەردە)

سیستەمی پەروەردە یەكێكە لە گرنگترین و بەهاترین دەزگاكانی دەوڵەت. لە پلان و ستراتیجی دەوڵەتدا پەروەردە و ئاسایشی نیشتمانی تەواوكەری یەكدین بۆ چەسپاندنی كیانی سیاسی، كۆمەڵایەتی و ئابووری. پەروەردە بەرهەمی فەلسەفەی دەوڵەتە كە بیرو بۆچوون و بەڕێوەبردنی دەوڵەت گوڕا، سیستەمی پەروەردەش لەگەڵ خۆیدا دەگۆڕێت، وەك دیمان لە ئێراندا پاش رووخاندنی شای١٩٧٩، ئەفریقیای باشوور و جمهووریەكانی سۆڤێتی پێشوو لە نەوەدەكانی سەدەی رابردوودا و هەروەها داعشیش لە ماوەیەكی كورتدا پەروەردەیان گۆڕی…….. زیاتر


نووسینی ده‌قی په‌روه‌رده‌یی و به‌هاكان \پرۆگرامه‌كانی هه‌رێم

 ئه‌و دوو وێنه‌یه‌ له‌ بابه‌تی منداڵی ژیر و ڕاستگۆیی دا وه‌رگیراون (خۆێندنه‌وه‌ی كوردی بۆ پۆلی دووه‌می بنه‌ڕه‌تی، ل٢١، ل٧١). بۆچی منداڵێكی درۆزن و ترسنۆك و زه‌بوون به‌جلی كوردییه‌وه‌ وێنه‌ی دانراوه‌؟ بۆچی بۆ منداڵێكی ژیر، چوست و چالاك، وێنه‌ی منداڵێك دانراوه‌ پانتۆڵ وكراسی پۆشیوه‌؟ ئه‌مه‌ بێڕێزیه‌ به‌ كورد و به‌ كه‌لتوری كوردی، هه‌روه‌ها به‌ مافی منداڵ ، به‌هیچ شێوه‌یه‌ك جێینابێته‌وه‌ له‌ ژێر چه‌تری په‌وه‌رده‌ییدا كه‌ ئامانجی بێت مرۆڤی ته‌ندروست بێته‌ به‌رهه‌م. پرسیاره‌كه‌ ئه‌وه‌یه‌ بۆچی تا ئێستا ده‌خوێنرێت و لانه‌براوه؟    هه‌روه‌ها ئه‌م خاڵانه‌ی خواه‌ره‌وه‌ هاتوه‌.

  • په‌روه‌رده‌ له‌ سه‌ر بنه‌مای فكریه‌ داده‌مه‌زرێت، تا ئێستا كاریگه‌ری په‌ره‌رده‌ی كۆڵۆنیزم و پان عه‌ره‌بیزم له‌ سه‌ر په‌روه‌ده‌ی هه‌رێم ماوه‌، ئه‌مه‌ش كاریگه‌ری داناوه‌ له‌ ناوه‌ڕۆكی ده‌قی په‌روه‌رده‌یی و هه‌ڵبژادنی بابه‌ته‌كانی خوێندن.
  • له‌ نه‌بوونی ڕێنمای بۆ نووسینی ده‌ق، بیروباوه‌ڕی نووسه‌ر و لایه‌نه‌ نه‌رینییه‌كانی كه‌لتور ده‌زه‌ده‌كه‌نه‌ نێو پرۆگرامه‌كانی خوێندنه‌وه‌.
  • بێڕێزیكراوه‌ به‌ كه‌لتوری كوردی، ئافره‌تان، منداڵ، هه‌ندكیان له‌م نووسینه‌دا خراونه‌ته‌ڕوو.
  • .هه‌ر چه‌نده‌ به‌هاكان ( مافی منداڵ، مافی ئافره‌تان….) خراونه‌ته‌ پرۆگرامه‌كانه‌وه‌ به‌ڵام گشتگری نیین
  • هه‌ندێ پێشنیار بۆ نووسینی ده‌قی په‌روه‌ده‌ی. 
  • ……………زیاتر .………………….
Rawa Zaidan
ڕه‌وا زیدان

مامۆستا

دوای ١٧ ساڵ خوێندن، وا چەند رۆژێکە دەستپێکی وەرزی نوێی خوێندنە و من خوێنکار نیم. هەستەگەلێکی خۆش و ناخۆش، ئاسایی و سەیرم هەن. رۆژگارێک کە باڵام لەپرسیارەکانم کورتر بوو، ئەو رۆژانەی تەمەن رێگەی پێنەدەدام بە مامۆستاکانم بڵێم بۆچی؟. یەکەم رۆژی خوێندن و دەستپێکی قۆناغی سەرەتایم، ئەو رۆژانەی مامۆستا بە دار و شوڵی گەورەوە دەهاتنە ناو پۆلەکان. کاتێک دەستم پێنوسی گرت و پیتەکان فێربووم، لە خۆشی فێربوون، پەرەی یەکەمی دەفتەرەکەم بە ناوی خۆم پرکردەوە. یەکەم کەس کە ناسیم و لەسەر ئەو کارەم لێیدام، کەسێک بوو. دەیگوت باوکتم، باوکم لێی نەدەدام. دەیگوت دایکم، دایکم لێی نەدەدام. هەڵەیەک لە یەکەم رۆژی خوێندن، کە هۆکارەکەی تامەزرۆییە بۆ فێربوون. مامۆستاکان، کە هەریەکەیان بە جۆرێک لە یادەوەریمدا ماونەتەوە. هەندێکیشیان تا ئەبەد برینێک لەناومدا.

مامۆستا، لەدونیای بچووکی ئێمە هەموو کەس دەتوانێت ببێتە مامۆستا. پلەیەک زۆر کەس بێ ئەوەی شارەزاییەکی ئەوتۆیان هەبێت پێی دەگەن. لێرە مامۆستا واتە تورە و دردۆنگ، واتە ئەوەی گەر تۆی مامۆستا کاتێک چوویتە ناو پۆلەکان، خوێنکارەکان هەموویان سەرداخەن و تاکۆتایی وانەکە پرسیارێکیش چییە نەیکەن. لێرە پەیوەندی خوێنکار و مامۆستا زیاتر لە پەیوەندی کۆیلە و ئاغا دەچێت. لێرەشدا خوێنکار دەگاتە ئاستێک هەموو ئەو نەهامەتییانەی لەماوەی خوێندن بەسەری دێت دەیخاتە ئەستۆی مامۆستاکەی، مامۆستاش کە هەمیشە خۆی بە گەورە و سەروەر، دایک و باوک، دەبینێت. خۆی لەو بەرپرسیارییە لادەدات و خوێنکار بە هۆکار دەزانێت. لێرەوە کێشەی مامۆستا و خوێنکار دەست پێدەکات.

مامۆستا لە بچووکترین پێناسەدا، ئەرکە، بەرپرسیارێتییە، پەروەدەکردنە، دڵسۆزییە، مەعریفەیە. مامۆستایی خۆ خستنە ژێر بارێکی گران و دژوارە کە چێژ و بەهای خۆی هەیە. لێرە مامۆستاکان پۆلەکانی خوێندن وەک سزاخانە و زایندانی تاکەکەسی دەبینن. مامۆستاکانی ئێمە هەمیشە لەجێیەکی مەعریفەدا گیردەخۆن، هەمیشە مەلزەمە و کتێب و دەفتەرێک دەبەنە پۆلەکان، گەر لێیان ون بێت ئەوا چیتر ناتوانن وانەکانیان بڵێنەوە، هەمیشە خوێنکار شتێکی لەوە زیاتری دەوێت کە مامۆستاکەی دەیزانێت دەی گەر وانەبێت خوێنکار نییە. شورەییە بۆ مامۆستایەکی بیرکاری، خوێنکارەکەی نەزانێت کەرەت و دابەش و کۆکردنەوەیەک بێ هەڵە بکات. عەیبەیە بۆ مامۆستایەکی زانست، خوێنکارەکەی بگاتە قۆناغێکی بەرز و هێشتا نەزانێت خۆی چییە و چۆن دروست بووە. نەنگییە بۆ مامۆستایەکی ئینگلیزی، خوێنکارەکەی خوێندن تەواو دەکات و پیتەکان فێرنابێت. داوەشینە بۆ هەموو مامۆستاکان کە وانەیەک لە وانەکان بۆ پەروەردەی خوێنکارەکان دابین ناکەن بە بیانوی تەواوکردنی مەنهەج!

بچوکترین پێناسەی پۆلەکانی ئێمە بریتییە لە: کۆمەڵێک وانەی رۆحپروکێن، خەیاڵکوژ، لەشدارزێن. کۆمەڵێ مامۆستای توورە و تۆراو و داخدار و تۆڵەسێن، کۆمەڵە پۆلێک بەرهەمەکەی کۆمەڵێک داهۆڵ، کۆمەڵە مرۆڤێکی بێ رۆح، کۆمەڵەێ تووتی کە زیقەیان دێت، کۆمەڵەێک کە هیچ فێرنەبوون وا تێگەیەنراون هەموو شت دەزانن. کۆمەڵە مرۆڤێکی پر غرور، لەخۆبایی، بێ مەعریفە. کۆمەڵە مرۆڤێکی رۆح زیندانیکراو، کە خەونی گەورە و خەیاڵ کردن زەندەقی دەبەن.

گەر ئێمە بمانەوێت لە داهاتوودا کۆمەڵێ خوێنکار دروست بکەین، گەر بمانەوێت نەوەیەکی نوێ سەرپێ بخەین، پێویستە سەرەتا مامۆستاکان بگۆرین، مامۆستایەک کە هۆکار بێت بۆ ئەوەی خوێنکارەکەی بە تامەزرۆییەوە بۆ خوێندگاکەی بچێت، مامۆستایەکی رووخۆشی دەم بە پێکەنین، مامۆستایەک کە وانە وتنەوە وەک منەت نەفرۆشێتەوە بۆ خوێنکارەکەی، مامۆستایەک کە تێبگات کەوتنی خوێنکارەکەی چێژبەخش نییە، بەڵکو کەوتنی خۆیەتی. مامۆستایەک کە هانی خوێنکارەکانی بدات پرسیار بکەن، مامۆستایەک کە ئیتر باوک نەبێت، بەڵکو هاورێیەک بێت تاوەکو خوێنکارەکەی چیتر وەک پۆلیسێک سەیری نەکات. لە ناخی هەموو خوێنکارێکی ئێمەدا مامۆستایەک وەک پۆلیس و ئاغا و باوکێکی تورە نوستووە، پێویستە بێ بەئاگاهێنانەوەی بیکوژین. با ئیتر زەمەنی مەلزەمە و وانە وەرسکەرەکان کۆتاییان بێت، باچیتر زانستەکان وەک هۆنراوە لەبەر نەکرێن، باچیتر مامۆستاکانی پرسیاری دەرەوەی کتێبەکان قەدەغە نەکەن. با چیتر وانە تایبەتەکان نەبنە بکوژی قوتابخانەکان. با رۆژێک تەنها رۆژێک ببینە مامۆستا.

ساڵانێکم تێپەراند، رۆژگارێکم لە زانکۆ و قوتابخانەکانی ئەم شارەدا بەسەربرد، بێ ئەوەی رۆژێک خوێندن بە بیانوی، کۆرۆنا، بێ پارەیی، بایکۆت، رابگیرێت. بەڵام جگە لە شکانی ئەژنۆ هیچی تری پێنەبخشیم. مەگەر هەوڵەکانی خۆم لەسەر ئاستی تاکە کەسی کەتوانیبێتم خۆم پێبگەیەنم و خۆمی پێ پەروەردە بکەم. پێشم وایە هیچ کات ئەزموونی خوێنکارێکی راستەقینەم نەکردووە، بەڵام بۆ هەتا هەتایە لە هەموو جێیەک هەوڵدەدەم خوێنکار بم. مامۆستاکانی خۆمم خۆشدەوێت لە سەرەتایی تا کۆتا قۆناغ کە زانکۆیە، بەڵام راستییەک هەیە دەبێ بیڵێم، مامۆستایی وانابێت! گەر رۆژێک لەم شارەدا بوومە مامۆستا، ببوورن چونکە هیچ کات وەک ئێوە نابم.

پەروەردە لەسایەی کابینەی نۆیەم؛ گریمانەو ئومێد
پەشێو م. نوری

فەلسەفەی پۆلی قوتابخانەی نەوەیەک، دەبێتە فەلسەفەی حکومەتی نەوەکەی دوای ئەو” ئیبراهیم لینکۆڵن

سیستەمێکی پەروەردە کە خەڵکەکەمان توانادار بکات بۆ بەدیهێنانی خواستەکانیان‌و پاڵپشت بێت بۆ بەها دیموکراتییەکان، پەرەپێدانی ئابوری و خۆشگوزارانی کۆمەڵایەتی.
(دووەم پەرەگرافی دیدگای کابینەی هەشتەمی حکومەتی هەرێمی کوردستان بۆ ساڵی ٢٠٢٠.  دیدگایەک بۆ ئایندە, ژ.لا. ٨) …. زیاتر

وەڵامێک بنووسە

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  گۆڕین )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  گۆڕین )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  گۆڕین )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  گۆڕین )

Connecting to %s